Een energieaudit is een grondige energetische analyse van je woning. Maar hoe verloopt een energieaudit en wat heb je eraan? Om daar een beter en concreter idee over te krijgen, gingen we een ochtend mee op stap met KLIMA+-energiedeskundige Dirk De Rouck.

Energieproductie versus energieverliezen

Voor deze energieaudit waren we te gast bij een koppel uit Dikkelvenne (Oost-Vlaanderen, deelgemeente van Gavere). Hun woning, een villa gelegen op de top van een lichte helling iets buiten het centrum van Dikkelvenne, dateert van 1990. Vanuit de veranda achteraan de villa kijk je uit over de tuin en de prachtige glooiende weilanden van de Vlaamse Ardennen.

Na een kennismaking met een kopje koffie vertelt de energiedeskundige hoe hij te werk gaat. Wat meteen duidelijk wordt, is dat de energiedeskundige bij een energieaudit twee zaken analyseert: de geproduceerde energie en de energieverliezen.

De geproduceerde energie is de elektriciteit die binnenkomt via het elektriciteitsnetwerk en de energie opgewekt door eigen installaties zoals verwarmingsinstallatie, boilers, warmtepompen, zonnepanelen ...

Het energieverlies is het totaal aan energie dat verloren gaat via het dak, de muren, de vloer, de ramen en de deuren.

De energieaudit duidt aan hoe je best energie bespaart

Wil je energie besparen, dan kan dat in principe op twee manieren. Ten eerste door meer rendement te halen uit de installaties die energie produceren en uit de geproduceerde energie zelf (warmte(-energie)  en elektriciteit). En ten tweede, door de energieverliezen in je woning in te perken.

Tijdens het bezoek (fase 1 van de energieaudit) verzamelt de energiedeskundige de gegevens over de energieverliezen en de geproduceerde energie. Hij doet dat aan de hand van documenten zoals plannen en energiefacturen (voor de energieaudit laat hij de bewoners weten welke documenten ze moeten klaar houden). Maar ook door vragen te stellen aan de eigenaars en door bepaalde zaken ter plekke op te meten en te controleren

In fase 2 van de energieaudit verrekent hij deze gegevens door middel van een door het Vlaams Energieagentschap (VEA) goedgekeurde software.

Op basis van deze verrekening kan de energiedeskundige met grote precisie aanduiden

• waar je energie kunt besparen,
• op welke manier je kunt besparen,
• hoeveel je kunt besparen,
• en op welke termijn je je besparingsinvesteringen zal terugverdienen.

Ook interesse in een energieaudit van jouw woning, kantoor, school of bedrijfsgebouw? Klik hier voor meer informatie of bel .

Analyse van de gebouwschildelen

Energieverliezen in kaart brengen

Tijdens het stookseizoen (herfst, winter, lente) is de binnentemperatuur hoger dan de buitentemperatuur. Gevolg? De warmte zoekt een uitweg naar buiten en doet dat doorheen de gebouwschildelen (de wand) van de woning.

De gebouwschildelen zijn de delen van de woning die de (warme) binnenruimte beschermen en afscheiden van de (koude) buitenwereld. Meer specifiek gaat het over de muren, het dak, de ramen, de vloeren en de deuren. Hoe minder warmte je langs deze gebouwschildelen verliest, hoe minder warmte je moet opwekken en dus: hoe minder je betaalt aan energiekosten.

Om de gegevens te verzamelen legt de energiedeskundige het plan van de woning open, voert metingen uit en stelt vragen over de gebouwschildelen, onder andere over hoe ze geïsoleerd zijn. Met deze gegevens bepaalt hij de verliesoppervlakte en de U-waarde van alle gebouwschildelen.

Bij dit koppel uit Dikkelvenne bedroeg de som van alle verliesoppervlakten 561,30 m². De energiedeskundige rekent ook het aandeel uit van elk gebouwschil in de totale verliesoppervlakte. Met meer dan 33% hadden de muren het grootste aandeel.

Tijdens de analyse stelt de energiedeskundige gerichte vragen over de verschillende gebouwschildelen.

1. De muren

• Hoe dik zijn de muren? Wat is de dikte van de buitenmuren en van de binnenmuren? En zijn de muren overal even dik?
• Van welk materiaal zijn de muren gemaakt?
• Is er een opening (spouw) tussen de muren en hoe breed is de spouw?

Bij deze woning kwamen we uit op volgende cijfers:

• de buitenmuur was 9 cm breed,
• de spouw was 7 cm breed
• de binnenmuren waren 19 cm (materiaal binnenmuren: poroton snelbouwstenen)
• pleisterwerken: 1 cm

Totaal: 36 cm

Deze gegevens dienen onder meer om de U-waarde van alle gebouwschildelen te bepalen. De U-waarde geeft aan hoe groot het warmteverlies is doorheen een bepaald oppervlak bij een welbepaald temperatuurverschil (uitgedrukt in Kelvin). Hoe lager de U-waarde, hoe lager de warmtedoorgang en dus hoe minder warmteverlies.

Met de gegevens over de oppervlakte van de muren en de U-waarde, kan de energiedeskundige uitrekenen hoeveel van de geproduceerde energie je bijvoorbeeld via de muren verliest. In dit geval was dit 43,5% van het totale energieverlies, terwijl hun aandeel in de totale verliesoppervlakte 33% bedroeg.

2. De vloer

• Is er een kelder onder de vloer? Of welk deel van de vloer staat op de volle grond en welk deel boven een kelder.
• Is de vloer geïsoleerd? Met welk materiaal? Hoe dik is de isolatie?

In deze woning was de isolatie 4 cm PUR. Een deel van de vloer was in contact met de kelder, het overgrote deel met de volle grond.

3. Het dak en de zoldervloer

• Is het dak geïsoleerd? Hoe is het geïsoleerd (aan de binnenkant of via de zoldervloer)? En met welke materialen?

In deze woning was het dak geïsoleerd met minerale wol van 12 cm dik. Een deel van het dak was aan de binnenkant geïsoleerd terwijl het bovenste deel via de zoldervloer was geïsoleerd. Beide geïsoleerde gedeelte waren op elkaar aangesloten waardoor de bovenkant van de woning volledig geïsoleerd is. De woning bevat ook nog een klein plat dak dat dienstdoet als terras voor een van de kamers boven.

4. Ramen

• Welk type glas wordt er gebruikt in de verschillende ramen? Enkel glas, dubbel glas, HR-glas …?
• Uit welk materiaal bestaan de raamprofielen? Hout? PVC? Aluminium? Enz.

Alle ramen hebben houten raamprofielen en gewoon dubbel glas. De veranda achteraan is opgebouwd uit HR-glas.

5. Deuren en poorten

• Uit welk materiaal bestaan de deuren en de poorten?

Analyse van de verwarmingsinstallatie

Voor het bepalen van het rendement van de verwarmingsinstallatie bekijkt de energiedeskundige de energiefacturen van de laatste jaren. De bedoeling is het rendement te bepalen bij een normale winter. Daarom vergelijkt hij verschillende jaarlijkse mazoutfacturen en trekt daar een gemiddelde uit. Voor aardgasfacturen is dit eenvoudiger want de aardgasleverancier stuurt een jaarlijkse afrekening waarop het jaarverbruik exact staat vermeld. je moet ook geen rekening houden met een begin-of eindvoorraad.

Deze woning wordt verwarmd met een recente condensatieketel (4 à 5 jaar oud) op stookolie. De verwarmingsinstallatie verwarmt de woning en het sanitair water. De installatie bevat een buffervat. Het verbruik per jaar komt op ongeveer 2000 L mazout voor verwarming en warm water.

Het analyseren van de verwarmingsinstallatie houdt meer in dan enkel het vermogen van de ketel vaststellen. Het bepalen van het werkelijke rendement van de verwarmingsinstallatie is complex. Vier aspecten spelen daarbij een rol.

1) Het rendement van de verwarmingsketel.

Bij de verbranding zet roet zich af. Roet is een isolator die het rendement van de ketel naar beneden haalt. Dat geldt nog meer een mazoutketel dan voor een gasketel. Doorgaans is het zo: hoe ouder de ketel, hoe meer roet en hoe lager zijn rendement.
De stookolieketel in deze woning is recent, beschikt over het label Opti-Elite en heeft een goed rendement.

2) De warmtedistributie

De energiedeskundige controleert de distributieleidingen. Dat zijn de leidingen die het verwarmde cv-water naar de radiatoren en de vloerverwarming brengen. Waar lopen deze leidingen? Binnen het verwarmde volume of daarbuiten? En zijn deze leidingen geïsoleerd?

Als de leidingen buiten het verwarmd volume van je woning lopen en niet geïsoleerd zijn, loop je het risico veel energie te verliezen.

In deze woning zijn de leidingen niet geïsoleerd. Maar de ketel bevindt zich op het gelijkvloers en de leidingen lopen binnen het beschermd volume. Daardoor verliezen ze heel weinig energie.

3) De warmteafgiftesystemen

Hoe wordt de warmte binnen afgegeven en verspreid? Niet veel mensen zijn zich ervan bewust dat je ook via je vloerverwarming of radiatoren energie kunt verliezen en zo het rendement van je verwarming naar beneden halen.

Vloerverwarming bijvoorbeeld straalt niet alleen warmte naar boven maar ook naar onder. Het verwarmt dus niet alleen de binnenruimte maar ook de vloer (kelder of vaste grond) die eronder ligt. Dat is een energieverlies, zeker als er onder de vloerverwarming geen of weinig isolatie ligt.

Ook radiatoren stralen hun warmte naar alle kanten, en dus ook naar de muur achter de radiator. Het is aan te raden een folie aan te brengen achter de radiator om warmteverlies te vermijden via de muur achter de radiator.

In deze woning verwarmt men op het gelijkvloers met vloerverwarming en de bovenverdieping met radiatoren. De vloer onder de vloerverwarming is goed geïsoleerd (dikte 4 cm).

4) Het regelsysteem

Hoe is de thermostaat ingesteld? Wat is de temperatuur overdag en ’s nachts? Wie 22° C instelt zal meer verbruiken dan wie 20° C instelt. En ook, als de regeling niet goed werkt en je moet stoken voor 27° C i.p.v. 21° C, dan verlies je heel veel energie.

Vroeger plaatste men mechanische regelingen. Die waren tot op ongeveer 1°C nauwkeurig. Dit gebrek aan nauwkeurigheid kan een rendementsverschil van 6% veroorzaken. Vandaag hebben we elektronische regelingen. Die zijn tot op een halve graad nauwkeurig. Dat verschil van een halve graad levert je een rendementswinst op van 3%.

Conclusie verwarming

Deze vier parameters hebben een versterkend effect op elkaar. Stel dat je voor een van de vier parameters maar 80% haalt, bijvoorbeeld omdat je 20% energie verliest door slecht geïsoleerde leidingen of vloerverwarming op een niet geïsoleerde vloer. Dan zal het totale rendement van je verwarming nooit hoger kunnen liggen dan 80%. Stel dat je door een slechte regeling bijvoorbeeld maar 50% haalt voor de regeling, dan zal het totale rendement van je installatie nooit hoger kunnen liggen dan 50%. Het ideaal is dus voor alle vier parameters een hoog niveau te halen.

Rekening houdend met de vier parameters bedroeg het totale installatierendement voor deze woning 88%.

Aanalyse elektriciteit

De energiedeskundige verzamelt verder ook gegevens over het elektriciteitsverbruik. Hij bekijkt de facturen voor elektriciteit (2800 kWh /jaar voor deze woning) en controleert de verlichting en de elektrische huishoudapparaten.

Hij merkt op dat men beneden vooral met halogeenspotjes verlicht en raadt aan deze op termijn te vervangen door led-lampjes. Deze zijn tegenwoordig ook met warm licht verkrijgbaar.

Vooruitblik op het rapport van de energieaudit

Als afsluiter loopt de energiedeskundige vooruit op het rapport. van de energieaudit.

De centrale verwarmingsinstallatie is goed, daar moet niets aan veranderd worden, zegt hij. Ook de vloeren en het dak zijn oké.

De grootste winst, zegt hij, is te bereiken door het na-isoleren van de spouwmuren. De terugverdientijd zou daarvoor liggen op ongeveer 8 jaar, mede dankzij de premies (in het finale energieaudit rapport gecorrigeerd tot 16,41 jaar).

Te overwegen is een zonneboiler voor het warm water. Maar de terugverdientijd zou daarvoor oplopen tot 16 à 17 jaar (in het finale rapport gecorrigeerd naar 35 jaar).

Daarop vroeg de eigenaar van de woning of het zin heeft om fotovoltaïsche zonnepanelen te plaatsen om elektriciteit op te wekken. Dat kan, antwoordde de energiedeskundige, maar daarvoor moet je rekenen op een terugverdientijd van 11 à 12 jaar (bevestigd in het finale rapport: 12 jaar), rekening houdend met de zogenaamde turteltaks en de premie die je betaalt omdat je zelf geproduceerde energie op het netwerk brengt.

Ook interesse in een energieaudit?

Bekijk dan hier alle informatie over de energieaudit. Om een energieaudit aan te vragen bel je . Of vul hier het contactformulier in.